|
لە پاڵەوانەوە تا بزنی قوربانی – دوو پێوەرەکانی ترەمپ دیدگای زلهێزەکان بۆ کورد ئاشکرا دەکەن
لە کاتی شەڕی داعشدا، سەربازە کوردەکان لە پێشەنگی بەرەکانی پێشەوە وەستابوون و جیهان سەیری دەکرد. لە شەڕی دژی تیرۆردا هەزاران ژن و پیاوی گەنج بوونە قوربانی. لەو سەردەمەدا ڕۆژئاوا و کەمترینیان دۆناڵد ترامپ کوردیان بە پاڵەوان و ئازادیخواز و هاوپەیمانی بێ نرخ وەسف دەکرد. وێنەی هێزە کوردییەکان لە سەرانسەری میدیای نێودەوڵەتیدا وەک هێمای بوێری و دیسیپلین و دوا بەرگری مرۆڤایەتی لە بەرامبەر بەربەرییەت بڵاوبوونەوە.
بەڵام مێژووی پەیوەندی زلهێزەکان لەگەڵ کورد هەرگیز لەسەر ڕێزگرتن بنیات نراوە. لەسەر سوودمەندی بنیات نراوە.
تا کورد بۆ بەرژەوەندیی جیۆپۆلەتیکی ئەوانی تر خوێنی لێ دەچێژێت، ئاهەنگیان بۆ دەگێڕدرێت. تا ئەو کاتەی وەک ئامرازێکی ستراتیژی کاربکەن، چەپڵە و دەستگرتن و بەڵێنی سەربازییان پێدەدرێت. بەڵام ئەو ساتەی کورد ڕەتیدەکاتەوە ببێت بە پیوەر لە گەمەیەکی دەسەڵاتی گەورەتردا، قسە و باسەکە دەگۆڕێت. پاشان گومانەکە دەست پێدەکات. پاشان تۆمەتەکان دێن. پاشان پاڵەوانەکان لەناکاو دەبنە بزنی قوربانی.
بۆیە لێدوانەکانی ئەم دواییەی دۆناڵد ترەمپ کە گوایە کوردەکان چەکیان دزیوە کە بۆ خۆپیشاندەرانی ئێرانی دانراوە، تەنیا هەنگاوێکی دیکەی مشتومڕاوی نییە. نموونەیەکی ڕوونە لە خووی کۆنی زلهێزەکان کە بەکۆمەڵ کورد تاوانبار دەکەن کاتێک چیتر لەگەڵ ئەجێندای سیاسیدا ناگونجێت.
بەڵام ئەگەر بەڕاستی ترەمپ بەڵگەی کۆنکرێتی هەیە، ئەوا دەبێت بوێری ئەوەشی هەبێت بە ڕوونی قسە بکات. کام لایەن؟ کام حزب؟ کام ئەکتەر؟ ئەگەر کەسانی دیاریکراو یان گروپێکی دیاریکراو پشتگیرییان خراپ بەکارهێنابێت، پێویستە ناویان بهێنرێت و لێپرسینەوەیان لەگەڵدا بکرێت. ناتوانیت بەکۆمەڵ گەلێکی تەواو یان هەموو بزووتنەوە کوردییەکان تۆمەتبار بکەیت بەبێ ئەوەی ڕاستییەکان بخەیتەڕوو. لۆمەکردنی هەموو کوردەکان نەک هەر نابەرپرسیارانە – پڕوپاگەندەی سیاسییە.
هەروەها چەندین ئەکتەری کوردیش بە توندی ئەو تۆمەتانەیان ڕەتکردووەتەوە. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا زیانەکان پێشتر گەیشتوون. چونکە لە سیاسەتی نێودەوڵەتیدا زۆرجار گومان بەسە بۆ شەرعیەتدان بە فشار و دووبەرەکی و شەیتانکردن.
ئەمەش دوو ستانداردە لە پاکترین شێوەی خۆیدا.
هەمان ئەو سەرکردە سیاسیانەی پێشتر ستایشی قوربانیدانی کوردیان دەکرد، ئێستا هەوڵی تێکدانی ئیعتباری کورد دەدەن. هەمان ئەو زلهێزانەی باسیان لە دیموکراسی و شەراکەت و ئازادی دەکرد، جارێکی تر نیشانی دەدەن کە پشتیوانیان تەنها کاتی و ستراتیجی بووە. چاوەڕوان دەکرێت کورد سەربازێکی دڵسۆز بێت بەڵام هەرگیز لە بەرامبەردا گەرەنتی ڕاستەقینە وەرناگرێت. کاتێک سەربەخۆیی ئەوان یان بەرژەوەندییە نەتەوەییەکانی خۆیان ناڕەحەت دەبن، یەکسەر تۆنەکە دەگۆڕێت.
مێژوو خۆی دووبارە دەکاتەوە، چونکە جیهان ڕێگەی پێداوە.
لە خیانەتی پەیمانی لۆزانەوە تا پاشەکشەی سەربازیی مۆدێرن، کورد جار و بار فێری ئەوە بووە کە سیاسەتی نێودەوڵەتی بە ئەخلاق بەڕێوە ناچێت. دەسەڵات و نەوت و کاریگەری و بەرژەوەندی ستراتیژی بەڕێوەی دەبات. وە هەر جارێک زلهێزەکان پێویستیان بە گێڕانەوەیەکی نوێ هەیە، کورد یان دەبێتە پاڵەوان یان ئامانج – بەپێی ئەوەی چی لەگەڵ ساتەوەختەکەدا دەگونجێت.
هەر بۆیەش مەترسیدارە کاتێک بەشێک لە سەرکردایەتی کورد هێشتا ڕێگە بە ڕکابەرییە ناوخۆییەکان دەدەن لە پێش یەکڕیزی نەتەوەییەوە.
لەم ماوەیەدا مەسعوود بارزانی و بافڵ تاڵەبانی بەرپرسیارێتییەکی مێژوویی لە ئەستۆ دەگرن. ئەمە چیتر پەیوەندی بە پرێستیژەوە نییە لەنێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیدا. ئه مه سه باره ت به مانەوەی گه لی کورد له ناوچه یه کدا که زلهێزه کان به ڕده وام له هه وڵدان بۆ ئیستغلالکردنی دووبه ڕه کی بۆ به ڕژه وه ندی خۆیان. هەموو ململانێیەکی ناوخۆیی و هەر ئیگۆیەکی سیاسی دەبێتە دەرچەیەک بۆ هێزە دەرەکییەکان بۆ ئەوەی زیاتر دەستکاری کوردستان بکەن.
هەر ئەمەیە کە زلهێزەکان لە مێژوودا سوودیان لێ وەرگرتووە: کوردستانێکی دابەشکراو کە کۆنترۆڵکردن و فشار و ئیستغلالکردن ئاسانترە.
بۆیە دەبێت سیاسەتی کوردی بچێتە قۆناغێکی نوێی پێگەیشتنی نەتەوەیی و ڕێزگرتن لەخۆگرتنی ستراتیژی. سەرکردەکانی کورد دەبێ لەوە تێبگەن کە گەورەترین هێزیان هەرگیز لە واشنتۆن و مۆسکۆ و هەر پایتەختێکی دیکەوە نایەت. لە یەکگرتوویی کوردەوە دێت.
چونکە کاتێک کورد پێکەوە دەوەستن زۆر قورستر دەبێت وەک ئامرازێکی کاتی لە ململانێ نێودەوڵەتییەکان بەکاریان بهێنرێت.
کورد ئەزمونێک نییە بۆ سیاسەتی دەرەوەی زلهێزەکان. گەلێکن خاوەن مێژوو و شوناس و زمان و کولتوور و مافی کەرامەت. وە جیهان دەبێت دەست بکات بە پرسیارێکی چارەنووسساز لە خۆی:
پێش ئەوەی ئەم خولە بشکێت چەند جار دەبێت سەرەتا کورد بەکاربھێنرێت، پاشان وازی لێبھێنرێت و دواتر تاوانبار بکرێت؟
ئەگەر وانەیەک لە لێدوانەکانی ترامپدا هەبێت، ئەوە نییە کە کورد زیاتر کڕنۆش بۆ زلهێزە نێودەوڵەتییەکان ببات. تەواو پێچەوانەکەیە. وانەیەکە ئەوەیە کە هیچ گەلێک ناتوانێت داهاتووی خۆی لەسەر بەڵێنی کاتی سەرکردەکان بنیات بنێت کە دڵسۆزییان لەگەڵ بای سیاسی و پێداویستییە ستراتیژییەکان دەگۆڕێت.
لە سەردەمێکدا کە زلهێزەکان لە هەوڵی دووبارە داڕشتنەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدان بە پێی بەرژەوەندییەکانی خۆیان، کورد دەبێت شتێکی گەورەتر لە دابەشبوونی ناوخۆیی هەڵبژێرێت.
دەبێت یەکتر هەڵبژێرن.
شەم شەمەیی ساڵح
ڕۆژنامەنووسێکی کوردی سویدی
بهروار: 12/05/2026
18 جار خوێندراوهتهوه
|