به‌ڵگه‌نامه‌ى نهێنى له‌سه‌ر 300 سەرۆک و كه‌سایه‌تى سیاسى جیهانیى بڵاوده‌بێته‌وه‌


پاندۆرا زانیاری‌ گرنگ له‌چوارچێوه‌ی‌ ڕاپۆرتێكدا ئاشكراده‌كات له‌سه‌ر ژماره‌یه‌ك له‌ده‌سه‌ڵاتداران‌و گه‌وره‌ بازرگانه‌كانی‌ جیهان، وه‌كو ئاماژه‌ی‌ پێكردوه‌، "پاندۆرا دەستەواژەیەکە بۆ ئابڕوچونێکی گەورەی نهێنی ئاشکراکراو"، وه‌كو باسكراوه‌، ئه‌وه‌ی‌ ئاشكرابوه‌و ئه‌و به‌ڵگه‌نامانه‌ی‌ ده‌ستكه‌وتون، نزیكن له‌12 ملیۆن بەڵگەنامەی‌ زۆر وردو نهێنی‌ له‌سه‌ر 300 کەسایەتی سیاسی لە90 دەوڵەتی‌ جیاجیای‌ جیهان.

پاندۆرا ئه‌وه‌ی‌ ڕونكردۆته‌وه‌، 600 ڕۆژنامەنوس لە117 دەوڵەت لەڕێگەی 14 سەرچاوەوە لەماوەی چەند مانگێکدا، ئه‌و ژماره‌ زۆره‌ی‌ بەڵگەنامەیان دەستکەوتوەو لەم هەفتەیەشدا چاپی ده‌کەن‌و بڵاوی ده‌کەنەوە.

بەگشتیی 300 کەسایەتی سیاسی لە90 دەوڵەتەوە، تێوەگلاون لەوەبەرهێنان‌و بازرگانیکردنی نایاسایی‌و گەندەڵیەوە، لەڕێگەی کۆمپانیاکانی دەرەوەی وڵاتی خۆیان سامانەکانیشیان شاردۆتەوە.

به‌گوێره‌ی‌ به‌ڵگه‌نامه‌كانی‌ ناو پرۆسەی‌ گه‌ڕان‌و بنكۆڵكاریه‌كان، لەلایەن یەکێتی ڕۆژنامەنوسانی بنکۆڵکاری نێودەوڵەتیەوە بەدەستهێنراوە كه‌ بارەگاکەی لەواشنتۆنی پایتەختی ئەمریکایە، لەگەڵ 140 دەزگای ڕاگەیاندنی جیهانیدا کاریانکردوە، كه‌ ئه‌وه‌ش به‌یەکێک لەکارە گەورەکانی جیهان ئه‌ژمارده‌كرێت، چونكه‌ وه‌كو ئاماژه‌یان پێكردوه‌، پێشتر کاری لەو شێوەیە ئەنجامنەدراوە.

ئه‌وه‌ش ڕونكراوه‌ته‌وه‌، لەناو ئەو دەزگایانەی‌ به‌شداریی ئاماده‌كردنی‌ ڕاپۆرته‌كان‌و بنكۆڵكاریه‌كانیان كردوه‌، بی بی سی پانۆراماو ڕۆژنامەی گاردیان لەبەریتانیاوە بەشداریانكردوه‌.

به‌گوێره‌ی‌ ڕاپۆرتی‌ سه‌ره‌تایی پاندۆرا، بەڵگەنامەکان بریتین لە 6.4 ملیۆن نوسراو، سێ ملیۆن وێنە، یەک ملیۆن زیاتر نامەی ئیلیکترۆنی، نیو ملیۆن خشتەی زانیاری، كه‌ كۆی‌ ئه‌و به‌ڵگه‌نامانه‌ "به‌ڵگه‌نامه‌ی‌ ئابڕوبه‌ره‌ن".

له‌ورده‌كاریدا هاتوه‌، "پارتی پارێزگارانی بەریتانیا، یەکێکن لەگەندەڵترین پارتەکانی ئەوروپا، زۆرترین ڕێژەی گەندەڵیان کردوە، شای‌ ئەردەن، 70 ملیۆن جونەیهی ئەسترلینی لەکڕینی موڵک لەدەرەوەی وڵاتەکەی خەرجکردوە به‌تایبه‌ت لەبەریتانیاو ئەمریکا، لەڕێگەی کۆمپانیای موڵکەکەکانی سەرا".

ئه‌وه‌ش باسكراوه‌ته‌وه‌، "خێزانی دەسەڵاتداری ئازەربایجان، 400 ملیۆن جونەیهی ئیسترلینیان خەرجکردوە لەبەریتانیا بۆ کڕینی موڵک، هه‌روه‌ها سەرۆک وەزیرانی چیک کۆمپانیایەکی وەبەرهێنانی بەکارهێناوە بۆ کڕینی دوو ڤێلا لەفه‌رنسا، بەرامبەر 12 ملیۆن جونەیهی ئیسترلینی".

باسی‌ خێزانی سەرۆکی کینیا (ئۆهۆرۆ کینیتا)ش كراوه‌ كه‌ زنجیرەیەک کۆمپانیای دەرەکی بۆماوەیەکی زۆر هەبوە، "بەگشتیی 300 کەسایەتی سیاسی لە90 جیهانه‌وه‌، تێوەگلاون لەوەبەرهێنان‌و بازرگانیکردنی نایاسایی‌و گەندەڵی‌و لەڕێگەی کۆمپانیاکانی دەرەوەی وڵاتی خۆیان، سامانەکانیان شاردۆتەوە".

ناوی‌ (لاکشمی کۆمار) هاتوه‌ لەدەزگای گڵۆباڵ فاینانشیاڵ ئینتگریتی ئەمریکی كه‌ وتویه‌تی‌:"ئەوکەسانە ئەتوانن پارەکانیان بگوازنەوە یان ڕایبکێشنەوەو بیشارنەوە، لەڕێگەی ئەو کۆمپانیانەی بەناوی نهێنیەوە بەکاریان دێنن".

ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدایه‌، ساڵی 2003 دزەکردنی ئەژمارە دەرەکیەکان بڵاوکرایەوە كه‌ 2.5 ملیۆن بەڵگەنامەی لەخۆگرتبوو، ساڵی 2016ش بەڵگەنامەکانی پەنەما بڵاوکرایەوە، 11.5 ملیۆن بەڵگەنامەی لەخۆگرتبوو، بەڵگەنامەکانی بە‌هەشت (پارادایس) ساڵی 2017 بڵاوکرایەوە كه‌ 13.4 ملیۆن بەڵگەنامەی لەخۆگرتبوو، بەڵگەنامەکانی باندۆرا ساڵی 2021 بڵاودەکرێتەوە كه‌ 11.9 ملیۆن بەڵگەنامەی لەخۆگرتوە.

لەبەرامبەریشدا، سەرکردەکانی وڵاتان ئەم زانیاریانە ڕەتدەکەنەوە، دەڵێن بەهەڵە ناویان لەبەڵگەنامەکاندا هاتوە، بۆ نمونه‌ (ڤلادمێر پوتین، شای ئوردن، مەلیک عەبدوڵڵای دوم کوڕی حسێن)، لەناو ئەو 35 سەرکردەیەدان كه‌ ناویان هاتوە لەبەڵگەنامەکاندا، هەردوکیان جەختیانكردۆته‌وه‌، هیچ هەڵەیەکیان نەکردوە.

دیوانی شای ئوردن، بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە دەڵێت:"ئەو زانیاریانە ڕاست نین، هەندێک زانیاریەکانیان بەهەڵە بەکارهێناوە، بونی هەندێک باڵەخانە لەبەریتانیاو ئەمریکا، بەشێوەیەکی نهێنی نییەو لەسەر خەرجی شاهانەی ئوردن کڕدراون".

ش.هـ

پاندۆرا زانیاری‌ گرنگ له‌چوارچێوه‌ی‌ ڕاپۆرتێكدا ئاشكراده‌كات له‌سه‌ر ژماره‌یه‌ك له‌ده‌سه‌ڵاتداران‌و گه‌وره‌ بازرگانه‌كانی‌ جیهان، وه‌كو ئاماژه‌ی‌ پێكردوه‌، "پاندۆرا دەستەواژەیەکە بۆ ئابڕوچونێکی گەورەی نهێنی ئاشکراکراو"، وه‌كو باسكراوه‌، ئه‌وه‌ی‌ ئاشكرابوه‌و ئه‌و به‌ڵگه‌نامانه‌ی‌ ده‌ستكه‌وتون، نزیكن له‌12 ملیۆن بەڵگەنامەی‌ زۆر وردو نهێنی‌ له‌سه‌ر 300 کەسایەتی سیاسی لە90 دەوڵەتی‌ جیاجیای‌ جیهان.

پاندۆرا ئه‌وه‌ی‌ ڕونكردۆته‌وه‌، 600 ڕۆژنامەنوس لە117 دەوڵەت لەڕێگەی 14 سەرچاوەوە لەماوەی چەند مانگێکدا، ئه‌و ژماره‌ زۆره‌ی‌ بەڵگەنامەیان دەستکەوتوەو لەم هەفتەیەشدا چاپی ده‌کەن‌و بڵاوی ده‌کەنەوە.

بەگشتیی 300 کەسایەتی سیاسی لە90 دەوڵەتەوە، تێوەگلاون لەوەبەرهێنان‌و بازرگانیکردنی نایاسایی‌و گەندەڵیەوە، لەڕێگەی کۆمپانیاکانی دەرەوەی وڵاتی خۆیان سامانەکانیشیان شاردۆتەوە.

به‌گوێره‌ی‌ به‌ڵگه‌نامه‌كانی‌ ناو پرۆسەی‌ گه‌ڕان‌و بنكۆڵكاریه‌كان، لەلایەن یەکێتی ڕۆژنامەنوسانی بنکۆڵکاری نێودەوڵەتیەوە بەدەستهێنراوە كه‌ بارەگاکەی لەواشنتۆنی پایتەختی ئەمریکایە، لەگەڵ 140 دەزگای ڕاگەیاندنی جیهانیدا کاریانکردوە، كه‌ ئه‌وه‌ش به‌یەکێک لەکارە گەورەکانی جیهان ئه‌ژمارده‌كرێت، چونكه‌ وه‌كو ئاماژه‌یان پێكردوه‌، پێشتر کاری لەو شێوەیە ئەنجامنەدراوە.

ئه‌وه‌ش ڕونكراوه‌ته‌وه‌، لەناو ئەو دەزگایانەی‌ به‌شداریی ئاماده‌كردنی‌ ڕاپۆرته‌كان‌و بنكۆڵكاریه‌كانیان كردوه‌، بی بی سی پانۆراماو ڕۆژنامەی گاردیان لەبەریتانیاوە بەشداریانكردوه‌.

به‌گوێره‌ی‌ ڕاپۆرتی‌ سه‌ره‌تایی پاندۆرا، بەڵگەنامەکان بریتین لە 6.4 ملیۆن نوسراو، سێ ملیۆن وێنە، یەک ملیۆن زیاتر نامەی ئیلیکترۆنی، نیو ملیۆن خشتەی زانیاری، كه‌ كۆی‌ ئه‌و به‌ڵگه‌نامانه‌ "به‌ڵگه‌نامه‌ی‌ ئابڕوبه‌ره‌ن".

له‌ورده‌كاریدا هاتوه‌، "پارتی پارێزگارانی بەریتانیا، یەکێکن لەگەندەڵترین پارتەکانی ئەوروپا، زۆرترین ڕێژەی گەندەڵیان کردوە، شای‌ ئەردەن، 70 ملیۆن جونەیهی ئەسترلینی لەکڕینی موڵک لەدەرەوەی وڵاتەکەی خەرجکردوە به‌تایبه‌ت لەبەریتانیاو ئەمریکا، لەڕێگەی کۆمپانیای موڵکەکەکانی سەرا".

ئه‌وه‌ش باسكراوه‌ته‌وه‌، "خێزانی دەسەڵاتداری ئازەربایجان، 400 ملیۆن جونەیهی ئیسترلینیان خەرجکردوە لەبەریتانیا بۆ کڕینی موڵک، هه‌روه‌ها سەرۆک وەزیرانی چیک کۆمپانیایەکی وەبەرهێنانی بەکارهێناوە بۆ کڕینی دوو ڤێلا لەفه‌رنسا، بەرامبەر 12 ملیۆن جونەیهی ئیسترلینی".

باسی‌ خێزانی سەرۆکی کینیا (ئۆهۆرۆ کینیتا)ش كراوه‌ كه‌ زنجیرەیەک کۆمپانیای دەرەکی بۆماوەیەکی زۆر هەبوە، "بەگشتیی 300 کەسایەتی سیاسی لە90 جیهانه‌وه‌، تێوەگلاون لەوەبەرهێنان‌و بازرگانیکردنی نایاسایی‌و گەندەڵی‌و لەڕێگەی کۆمپانیاکانی دەرەوەی وڵاتی خۆیان، سامانەکانیان شاردۆتەوە".

ناوی‌ (لاکشمی کۆمار) هاتوه‌ لەدەزگای گڵۆباڵ فاینانشیاڵ ئینتگریتی ئەمریکی كه‌ وتویه‌تی‌:"ئەوکەسانە ئەتوانن پارەکانیان بگوازنەوە یان ڕایبکێشنەوەو بیشارنەوە، لەڕێگەی ئەو کۆمپانیانەی بەناوی نهێنیەوە بەکاریان دێنن".

ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدایه‌، ساڵی 2003 دزەکردنی ئەژمارە دەرەکیەکان بڵاوکرایەوە كه‌ 2.5 ملیۆن بەڵگەنامەی لەخۆگرتبوو، ساڵی 2016ش بەڵگەنامەکانی پەنەما بڵاوکرایەوە، 11.5 ملیۆن بەڵگەنامەی لەخۆگرتبوو، بەڵگەنامەکانی بە‌هەشت (پارادایس) ساڵی 2017 بڵاوکرایەوە كه‌ 13.4 ملیۆن بەڵگەنامەی لەخۆگرتبوو، بەڵگەنامەکانی باندۆرا ساڵی 2021 بڵاودەکرێتەوە كه‌ 11.9 ملیۆن بەڵگەنامەی لەخۆگرتوە.

لەبەرامبەریشدا، سەرکردەکانی وڵاتان ئەم زانیاریانە ڕەتدەکەنەوە، دەڵێن بەهەڵە ناویان لەبەڵگەنامەکاندا هاتوە، بۆ نمونه‌ (ڤلادمێر پوتین، شای ئوردن، مەلیک عەبدوڵڵای دوم کوڕی حسێن)، لەناو ئەو 35 سەرکردەیەدان كه‌ ناویان هاتوە لەبەڵگەنامەکاندا، هەردوکیان جەختیانكردۆته‌وه‌، هیچ هەڵەیەکیان نەکردوە.

دیوانی شای ئوردن، بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە دەڵێت:"ئەو زانیاریانە ڕاست نین، هەندێک زانیاریەکانیان بەهەڵە بەکارهێناوە، بونی هەندێک باڵەخانە لەبەریتانیاو ئەمریکا، بەشێوەیەکی نهێنی نییەو لەسەر خەرجی شاهانەی ئوردن کڕدراون".

شارپرێس
به‌روار:  06/10/2021
152   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
لە سەردەمی صدامی خوێڕی
من قوتابی صناعەی ١٧ ی تموز بووم لە شێخ محێدین ،
خۆمان ماڵمان لە سەرچنار بوو
بۆ حەقی هاتووچۆ و لەفە درێژه‌ ...

ساڵی 2012 چوومە ئیستەنبۆل، هەفتەیەک لەوێ بووم و بەفڕۆکە هاتمەوە ئامەد و چەند ڕۆژێکیش لەباکوور مامەوە. پانتۆلێکی کاوبۆم لەئیستەنبۆل کڕیبوو و تۆزێ درێژبوو، لەئامەد چوومە دوکان درێژه‌ ...
دوای حەوت مانگ لە بەكارهێنانی هەموو جۆرە چەکێکی پێشکەوتوو لە شەڕەکانی زاپ و ئاڤاشین و مەتینا لەلایەن دەوڵەتی توركەوە، بەڵام دواجار هەر شکستی هێنا و لەسەر دەستی گەریلاکانی ئازادیی ک درێژه‌ ...


وەزیری ناوخۆی فەرەنسا رایگەیاند 31 ژن و پیاو و منداڵی کۆچبەر لە کەناراوەکانی ئەو وڵاتە خنکاون و دەڵێت، قاچاخچییەکان بەرپرسیارن لەم تراژیدیایە. ئەوەش بە گەورەترین کارە درێژه‌ ...
سەرلەبەیانی ئەمڕۆ لە پارلەمانی سوید کاندیدی سەرۆکی پارلەمان بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران کە سەرۆکی سۆسیالدێموکراتەکان ماگدالێنا ئاندێرشۆن بوو خرایە دەنگدان و بۆ یەکەم جار لە مێژووی سوید ژ درێژه‌ ...

لە بەشی ناوخۆیی بووم لە سەردەمی خوێندنمدا لە ئەکادیمیای هونەرە جوانەکانی بەغدا، ئەو ساڵەی پەیوەندی بە باسەکەمەوە هەیە بەشە ناوخۆییەکەی منی تێدا بووم لە تەنیشت یانەی فەرمانبە درێژه‌ ...
🔻 هەولێر: وەزیری دەرەوەی سوید لەگەڵ مامۆستا بەدەل بەرواری و چەند چالاکوانێک کۆبوەوە
مامۆستا بەدەل بەرواری لە پەیجی خۆی لە تۆڕی کومەڵایەتی فەیسبوک نوسیویەتی:
دیدارا ( آ درێژه‌ ...


ئەی نیشتمان لێم ببورە...
كە بەجێت دێڵم ناچارم
كە رێی هات و نەهات ئەگرم...
بێ‌ ئایندەم،زۆر بێزارم

ئەی نیشتمان كاتێ‌ بەعس...
ئەی درێژه‌ ...


١) کە لەساڵی (١٩٧٠) چوومە زانکۆی بەغدا ــ کۆلێژی ئاداب، بەشی زمان و ئەدەبی ئینگلیزی، هەموو (٢٠)ی مانگێک، حکومەت (٧) دیناری بە قوتابییەکانی بەشی ناخۆ دەدا. کە دەیکردە درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   698
کۆی سه‌ردان:   24678875