هەموو ئومێدی زانایان هاتنی هاوینه‌ تا ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ناوببات


بۆ جه‌نگین لە دژی ڤایرۆسی كۆرۆنا، زانایان ئومێدیان به‌وه‌یه‌،‌ كه‌شوهه‌وای گه‌رم و وشك بێت و كۆتایی به‌و دۆخه‌ بهێنێت. ئه‌ویش ئه‌گه‌ر ڤایرۆسی كۆرۆنا (COVID-19) هاوشێوه‌ی هه‌موو جۆره‌كانی دیكەی نه‌خۆشییه‌كانی هه‌وكردنی كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌ بێت. كه‌واته‌ مانگی نیسان (ئه‌پرل) تا راده‌یه‌كی زۆر به‌شێوه‌یه‌كی كاتی مانگی سه‌ركوتكردن و له‌ناوبردنی ڤایرۆسی كۆرۆنا ده‌بێت.

به‌پێی راپۆرتێكی فاینانشاڵ تایمز، هه‌ندێك توێژینه‌وه‌ وا ده‌ره‌خه‌ن كه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا به‌ته‌واوی وه‌ك وه‌رزی خۆی نیشان ده‌دات و هه‌روه‌ها نیشانی ده‌ده‌ن، كه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا به‌شێوه‌یه‌كی ئه‌سته‌م ده‌توانێت شوێنپێی خۆی بهێڵێته‌وه‌ له‌ ناوچه‌ی خوڵگه‌ی كه‌مه‌ره‌یی (tropics)  وه‌ك له‌ ناوچه‌ی هه‌رێمی میان (temperate) ی جیهان، كه‌ كه‌شوهه‌وا تێیدا هاوسه‌نگه‌.

محه‌مه‌د سه‌جادی مامۆستای یاریده‌ده‌ر له‌په‌یمانگای میریلاندی ڤایرۆسلۆژی، توێژنه‌وه‌یه‌كی‌ له‌سه‌ر ئه‌و ڤایرۆسه‌ كردووه، كه‌ لە سەرانسەری جیهان تووشی زیاتر له‌ 400 هه‌زار كه‌س بووه‌ و ده‌ڵێت: "تا ئه‌م ساته‌ بڕوامان وایه‌،‌ ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ كه‌شوهه‌وای گه‌رمدا رووبه‌ڕووی ئاسته‌نگ ده‌بێته‌وه‌ و ئه‌سته‌مه‌ بتوانێت له‌نێو مرۆڤدا بڵاوبێته‌وه‌".

له‌ توێژینه‌وه‌كه‌ی سه‌جادیدا ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ راده‌ی شێی كه‌م و پله‌ی گه‌رمی له‌ نێوان 5-15 پله‌ی سیلیزییه‌، چالاكی و جووڵە‌ و گواستنه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ له‌هه‌وا خێراتره‌.

هه‌روه‌ها به‌پێی راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی زه‌ دالاس مۆرنین نیوز، زانایان له‌ هه‌ردوو زانكۆی بیهانگ و تیسینگهۆ له‌ چین له‌ دوای توێژینه‌وه‌یه‌ك له‌ 100 شاری چین كه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ی تێدا بڵاوبووەته‌وه‌، گه‌یشتونه‌ته‌ ئه‌و ئەنجامەی كە ئه‌و شارانه‌ی بەشێوەیەكی بەرچاو پله‌ی گه‌رمی به‌رز و راده‌ی شێی به‌رزیان هەیە،‌ ڤایرۆسه‌كه‌ ناتوانێت له‌هه‌وادا بگوازرێته‌وه‌.

له‌ئێستادا ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ زیاتر زیانمه‌ندن به‌ تووشبوون به‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌ نێوان پله‌ی (30-50)ی نیوه‌ی باكووری گۆی زه‌ویدایه‌، كه‌ له‌ چینه‌و درێژ ده‌بێته‌وه‌ بۆ ئه‌مریكا و تێكڕای ئه‌وروپای به‌رده‌كه‌وێت.

به‌پێی توێژینه‌وه‌كه‌ی تیمی مامۆستا سه‌جادی، له‌هه‌فته‌كانی ئاینده‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ به‌ره‌و باكووری گۆی زه‌وی هه‌ڵدەكشێت و باكووری ئه‌وروپا و كه‌نه‌دا زیانمه‌ند ده‌بن.

لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ سه‌لماندویه‌تی،‌ له‌ مانگی 12ی 2020 ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ئارادیە. چونكه‌ پێشبینی كراوه‌ كه‌ هاوشێویه‌ ئه‌نفلۆنزای ئیسپانی ساڵی 1918-1919 یه‌، كه‌ به‌ 3 گروژمی یه‌ك له‌دوای یه‌ك له‌ جیهاندا توانی 50 ملیۆن كه‌س بكوژێت.

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ده‌نگی پێچه‌وانه‌ هه‌یه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌م رایه‌، پرۆفیسۆر مارك لیبیسیچ، مامۆستای ئێپێدیمیالۆژی زانكۆی هارڤارد پێیوایه‌، به‌شێك له‌ هاورێیانی مامۆستاشی كه‌وتوونه‌ته‌ هه‌مان هه‌ڵه‌وه‌، كه‌ وا بزانن ڤایرۆسی كۆرۆنا، ڤایرۆسێكی وه‌رزییه‌، ده‌شڵێت: "گریمان وامان دانا كه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ به‌گه‌رما و شێدرا چالاكی كه‌م ده‌بێته‌وه‌، به‌ڵام مه‌عقول نییه‌ وا پێشبینی بكه‌ین، كه‌ ئاستی كه‌مبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه‌ وا بێت كاریگه‌ری نه‌مێنێت له‌م ناوچانه‌".

 كۆرۆنا ڤایرۆس گروپێكن له‌ ڤایرۆسه‌ درمییه‌كان و ئه‌توانن ببنه‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌ كۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌، له‌ ته‌شه‌نه‌سه‌ندی ڤایرۆس "سارس"ی ئاساییه‌وه‌ سه‌ریهه‌ڵداوه‌، كه‌ بۆ ساڵی 2002 ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. ئه‌م ڤایرۆسه‌ به ‌به‌رده‌وامی خۆی نوێ ده‌كاته‌وه‌، تا له‌ ئه‌نجامدا له‌ دیسێمبه‌ری 2019 ڤایرۆسێكی نوێی كۆرۆنا سه‌ریهه‌ڵدا به‌ناوی "سارس – كۆرۆنا ڤایرۆس 2" له‌شاری وۆهانی كه‌رتی هێبی وڵاتی چین. تا رۆژی 25ی ئادار له‌سه‌رتاسه‌ری جیهان 430 هه‌زار و 772 كه‌س تووشی پەتاكه‌ بوون و زیاتر لە 20 هەزار كه‌سیش مردوون.

H.B
K24
به‌روار:  26/03/2020
171   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
ئەو ڕۆژنامەیەی فەڕەنسا شارلی ئیبدۆ ئەمڕۆ وێنەی ئابڕوبەرانەی ئەردۆگانی بڵاو کردۆتەوە، ئەردۆگانی توڕە کردوە کەناڵو سایت و ماڵپەڕە ئەڵمانی و فەرەنسی و ئەوروپیەکان بە بەربڵاوی ئەم درێژه‌ ...
وتارى فەرەنسا لە ئەنجوومەنى ئاسایش تایبەت بە بریارى ژمارە ٦٨٨ی ساڵى ١٩٩١ بڕیارى ٦٨٨ بریارێکى ئەنجوومەنى ئاسایشە تایبەت بە پاراستنى کوردو دیاریکردنى هێڵى دژەفرین، پرۆژە بڕیارەکە درێژه‌ ...
خێزانێکی پێنج کەسی رۆژهەڵاتی کوردستان کە لە دایک، باوک و سێ منداڵ پێکهاتبوون, لە کەناڵی مانش لە رێگەی چوون بۆ بەریتانیا بەلەمەکەیان نوقم بوو و سەرجەمیان گیانیان لەدەستدا. ئەو خ درێژه‌ ...
مارک روتە بۆ ئەردۆگان. سکالادژی ڤیڵدەرس قبوڵناکەین ! دوا نیوەڕۆی ئەمرۆ سەرۆکی حکومەتی نێدەرلاند (هۆلەندا) لە ڕیی میدیای رەسمی ولاتەکەیەوە پەیامێکی دوو دێری بۆ ئەردۆگان نارد وتی: درێژه‌ ...
(سبەی): وەزارەتی گەنجینەی ئەمەریکا ژمارەیەک دەزگاو دامەزراوە و بەرپرسی دیکەی حکومەتی ئێرانی خستە لیستی سزاکانییەوە. لە راگەیەندراوێکدا وەزارەتی گەنجینەی ئەمەریکا ئاماژەی بەوەکر درێژه‌ ...
بەپێی خشتەی پشووەکانی هەرێمی كوردستان، بەهۆی یادی لەدایکبوونی پەیامبەری ئیسلامەوە، رۆژی پێنجشەممە، ٢٩ی ئەم مانگە پشووی فەڕمیە لە دامودەزگاکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان. ئەگەرچی ب درێژه‌ ...
یقول النبي ﷺ من لا يشكر الناس لا يشكر الله, حديث صحيح. به‌هۆی ئه‌و ڕوداوانای له‌ رۆژانی رابردوودا جیهانی موسوڵمانانی وروژاند، وه‌ک وەفایەکی ئیسلامی و ئەرکێکی ئه‌خلاقی به‌ پێویست درێژه‌ ...
دەوڵەتەکەی ئەردۆگانی ئیخوانی رێژەی لەشفرۆشی سێ بەقەدەر فەرەنسایە!. سیستەمی ئیخوانی ئاکەپە ، رێگا بە لەشفرۆشی و هۆمۆ(نێربازیی) دەدات!.. 🔴 - تێبینی: ئەم وتارەم هەوڵێکە بۆ نیشان درێژه‌ ...
حزبی بەعسی ھەڵوەشاوە بەبێ ئەوەی ھۆکاری مردنەکەی و شوێنی مردنەکەی ئاشكرا بکات، گیانلەدەستدانی عیزەت ئیبراھیم دووری ئەمینداری گشتی حزبەکەی راگەیاند. حزبی بەعسی ھەڵوەشاوە لە راگەیە درێژه‌ ...
( سامۆئێل پاتی )رۆژی هەینی بووە رووی کۆمار، بووە رووی ئارەزووی ئێمە بۆ لەنێوبردنی تیرۆریستان و سەرکوتکردنی ئیسلامیستەکان و ژیان وەک کۆمەڵگەیەک لە هاونیشتمانیانی ئازاد لە وڵاتە درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   438
کۆی سه‌ردان:   21213503