ڤایرۆسێكی نوێ لە چین سەرهەڵدەدات
K24

تێكڕای زانایان كۆكن له‌سه‌رئه‌وه‌ی هانتا ڤایرۆس له‌ مرۆڤه‌وه‌ ناگوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ، به‌ڵام خاتوو تانیا ئالیۆت پزیشك له‌ زانكۆی نیویۆرك له‌ لانگۆنی ته‌ندروستی له‌ مانهاتن بۆ پێگه‌ی ماركێت وۆچ ده‌ڵێت: "هانتا ڤایرۆس له‌ كۆتایی چله‌كانه‌وه‌ له‌ چین بوونی هه‌یه‌ و ساڵانه‌ 16 حاڵه‌ت تۆمارده‌كرێت. به‌ڵام هه‌رگیز وه‌ك كۆرۆنا ڤایرۆس نییه‌ و نابێت، چونكه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ له‌ كه‌سێكه‌وه‌ بۆ كه‌سێكی تر ناگوازرێته‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌بێت كه‌سه‌كه‌ راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به‌ مشك و جرج و ئه‌و زینده‌وانه‌وه‌ هه‌بێت".

ئالیۆت نایشارێته‌وه‌ كه‌ كاتێك مشكه‌كه‌ هه‌ڵگری ڤایرۆسه‌كه‌ بێت، ئه‌وا له‌كاتی میزكردن له‌شوێنێك یان پیسایی كردن، به‌ تێپه‌ڕبوونی كات گه‌ردی میز و پیساییه‌كه‌ ئه‌چێته‌ هه‌واوه‌ و هه‌ر مرۆڤێك له‌و شوێنه‌ سه‌رقاڵی كاركردن بێت تووشی ڤایرۆسه‌كه‌ ده‌بێت یاخود كه‌سه‌كه‌ بێئاگایه‌ له‌وه‌ی ئه‌و شوێنه‌ پیس بووه‌ به‌ میز یان پیسایی مشكه‌كه‌ و راسته‌وخۆ ده‌ستی به‌ر كه‌لوپه‌ل یان شته‌كانی ناوچه‌كه‌ بكه‌وێت و دواتر ده‌ست بۆ ده‌مو لوتی به‌رێت، كه‌سه‌كه‌ تووش ده‌بێت.

رۆژی 23ی ئازار، كرێكارێك له‌كاتی گه‌رانه‌وه‌ی بۆ ماڵه‌وه‌ له‌ كه‌رتی یۆننانه‌وه‌ بۆ كه‌رتی شاندۆگ له‌ دوای ته‌واوبوونی كاركردن، له‌ناو پاسه‌كه‌دا كتۆپڕ گیان له‌ده‌ستده‌دات، دوای پشكنین ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ هه‌ڵگری ڤایرۆسی هانتایه‌. هه‌ر له‌ناو ئه‌و پاسه‌دا 32 كه‌س تر تووشی نه‌خۆشییه‌كه‌ بوون.

خاتوو تانیا ئالیۆت نائارم و دڵته‌نگه‌ به‌و هه‌واڵه‌ و ده‌ڵێت: "گریمان ئه‌و كه‌سه‌ی مردووه‌ راسته‌وخۆ له‌ شوێنێك ئیشی كردووه‌ كه‌ ڤایرۆسه‌كه‌ی تێدا بووه‌، به‌ڵام چۆن 32 كه‌س پێكه‌وه‌ له‌ ناو پاسه‌كه‌ تووشی ڤایرۆسه‌كه‌ بوون. گه‌ر وا بێت كه‌واته‌ ڤایرۆسه‌كه‌ بازدان تێیدا رویداوه‌ و له‌ مرۆڤێكه‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤێكی تر".

ئه‌م پزیشكه‌ ته‌واو نیگه‌ران و تووشی دڵه‌راوكێ بووه،‌ به‌وه‌ی كه‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی ته‌ندروستی چین له‌ رۆژی 23ی ئاداره‌وه‌ رونكردنه‌وه‌یان نه‌داوه‌ ئه‌و 32 كه‌سه‌ چۆن هه‌ڵگری ڤایرۆسه‌كه‌ن له‌یه‌ك كاتدا. ده‌شڵێت: "ترسمان هه‌یه‌ چۆن سه‌ره‌تا چین، كۆرۆنا ڤایرۆسیان شارده‌وه‌ ئه‌میش بشارنه‌وه‌ و تووشی كاره‌ساتێكی ترمان بكه‌ن".

به‌ڵام زانایان له‌ ئه‌مریكا ئه‌وه‌شیان نه‌شاردۆته‌وه‌ كه‌ ساڵی 2005 بۆ 2019 له‌ ئه‌مریكای باشوور ئاندێز ڤایرۆز كه‌ سه‌ر به‌ خێزانی ئۆسۆهانتا ڤایرۆسه ‌و هه‌مان هه‌ڵگری RNA هه‌یه‌ له‌ مرۆڤه‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ و یه‌كه‌م جاریش له‌ شاخی ئاندێز له‌ چیللی و ئه‌رجه‌نتین سه‌ریهه‌ڵداوه‌.

زانای سویدی د. سه‌مییه‌ شێخ له‌ رۆژنامه‌ی نیویۆركه‌ر پۆست، نوسیویه‌تی:‌ ئه‌م ڤایرۆسه‌ نوێ نییه‌ له‌ نێوان مشكدا بۆ یه‌كتری ده‌گوازنه‌وه‌، ئه‌گه‌ر پیسایی یان میزی مشكه‌كه‌ تێكه‌ڵ به‌ هه‌وا ببێت، ئه‌وكات بۆ مرۆڤ ده‌گوازێته‌وه‌. ده‌شڵێت: "به‌ده‌گمه‌ن له‌ مرۆڤه‌وه‌ ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ".

به‌پێی سه‌نته‌ری خۆپاراستن و چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشییه‌كان – ئه‌مریكا له‌ماوه‌ی 1993-2016، ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی تووشبوون به‌ هانتا ڤایرۆس له‌ ئه‌مریكا ژماره‌یان 692 كه‌یسه‌. ده‌شڵێت: "له‌ نێو هه‌موو ئه‌و كه‌یسانه‌دا یه‌ك كه‌یسی تیا نییه‌ له‌ مرۆڤه‌وه‌ گواسترابێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ".

هانتا ڤایرۆس یان ئۆسۆهانتا ڤایرۆس یه‌كێكه‌ له‌ ڤایرۆسه‌ كوشنده‌كان، به‌ڵام ده‌گمه‌ن و كه‌مه‌. به‌پێی سه‌نته‌ری خۆپاراستن و چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشییه‌كان- ئه‌مریكا، دوو حاڵه‌تی هه‌یه‌، یه‌كه‌میان (هانتا ڤایرۆسی نیشانه‌كانی قورگ) كه‌ له‌ 100 كه‌سی تووشبوو ئه‌گه‌ر زوو فریای خۆی نه‌كه‌وێت 38 كه‌سی ئه‌مرێت. ئه‌وی تریان (هانتا ڤایرۆسی تا و له‌كاركه‌وتنی گورچیله‌) كه‌ ئه‌میان رێژه‌ی مردن 1-15%یه‌و هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌ش نه‌خۆش پێویستی له‌ هه‌فته‌یه‌ك بۆ مانگێك هه‌یه‌.

ئۆسۆهانتا ڤایرۆس یان هانتا ڤایرۆس بۆ ساڵی 1976 ده‌گه‌رێته‌وه‌. له‌ مشك و جرجه‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ، بۆیه‌ ناویشی لێنراوه‌ هۆنتا، چونكە یه‌كه‌م ده‌ركه‌وتنی له‌ كه‌ناره‌كانی روباری هۆنتای كۆریای باشوور سه‌ریهه‌ڵداوه‌.

به‌پێی پێگه‌ی مایۆ كلینك، نیشانه‌كانی نه‌خۆشییه‌كه‌ له‌ دوو قۆناغدایه‌:

وه‌ك هه‌موو نه‌خۆشییه‌كانی دیكە قۆناغی ئاسان و سه‌ره‌تایی هه‌یه‌، كه‌ به‌ قۆناغی یه‌كه‌می نه‌خۆشییه‌كه‌ ده‌ستنیشان ده‌كرێت و‌ نیشانه‌كانی وه‌ك ئه‌نفلۆنزا ده‌ره‌كه‌وێت، ئه‌وانیش:

- له‌رز و تا

- سه‌رئێشه‌ و ئازاری ماسوڵكه‌كان

- رشانه‌و و ئازاری ناوسك و سكچوون

دواتر ده‌چێته‌ قۆناغی هه‌وكردنی سییه‌كان و دوای 4-10 رۆژ نیشانه‌ خراپه‌كانی ده‌ستپێده‌كات، كه‌ ئه‌مانه‌:

- كۆكه‌

- ته‌نگه‌نه‌فه‌سی

- كۆبوونه‌وه‌ی ئاو له‌نێو سییه‌كان

- نزمبوونه‌وه‌ی لێدانی دڵ و كه‌مبوونه‌وه‌ی توانای دڵ

H.B

ئامادەكردنی: لوقمان غه‌فوور
به‌روار:  25/03/2020
121   جار خوێندراوه‌ته‌وه
  بابه‌تی زیاتر ...
هێرشی ئاسمانی سوپای نیشتیمانی لیبیا بۆ سەر سیستمی بەرگری تورکیا، زیانی زۆری لە تورکیا داوە و بەهۆی هێرشەکەوە نۆ پێگەی سەربازیی و سێ راداری سیستمی بەرگری تورکیا تێکشکێندران. سو درێژه‌ ...
من دوو برای زۆڵم هەنە کە دوژمن دایکمی ئەتک کرد لە ڕەحمیدا وەها ڕسکان؛ سووک و سەخیف و سەرسەری لە دەمی چاڵدیرانەوە کەواسووری بەرلەشکری ئەم و ئەون ڕم و تەنافی بێگانەن لەسەر ملم درێژه‌ ...
ئاشبه‌تاڵێك به‌تامی سه‌ركه‌وتن، ئاشبه‌تاڵێك به‌كپی و به‌ بێده‌نگی/.. هۆی خۆشاردنەوەی کاك مەسعود د. كامه‌ران مه‌نتك 2\7\2020 ئه‌وه‌ی ئه‌‌مڕۆ ده‌گوزه‌رێت ئاشبه‌تاڵێكی به‌بێده‌نگی درێژه‌ ...
گەریلا تیڤی دیمەنی چالاکییەکی گەریلاکانی یەژا-ستاری بڵاوکردەوە، کە تێیدا تانکێکی سوپای دەوڵەتی داگیرکەری تورک بە تەواوی تێکدەشکێنرێت. ئەمڕۆ گەریلا تیڤی ڤیدیۆی چالاکییەکی گەریل درێژه‌ ...
هەشت پارتی ناو پەرلەمانی سوید کۆمیتەیەکیان پێکهێناوە تا لەسەرچۆنێتی سیاسەتی داهاتووی سوید لەهەمبەر کۆچبەران پێک بین. پارتی سویدییە دێموکڕاتەکان ناخوازن هیچ پەناخوازێک لە داهاتوو دا درێژه‌ ...
شارپرێس: هێرش بەرزنجی ئەهوەن چیاكۆ ئەندامی ئەنجوومەنی پارتی ژیانی ئازادی كوردستان (پژاك) لەم چاوپێكەوتنەدا لەگەڵ (شارپرێس) باس لە رووداوی بۆردومانەكەی كونە ماسی دەكات و دەڵێت، ئ درێژه‌ ...
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی لە زاخۆ رایگەیاند، ئەمڕۆ، یەکی تەمموزی ٢٠٢٠، هێزە عێراقییەکان گەشتوونەتە ناوچە سنورییەکانی زاخۆ و لە سەر شاخەکانی دێرێ و شەهبانیێ ئاڵای عێراقیان هەڵکردووە. درێژه‌ ...
مام عەوڵا دوو کوڕی هەبوو دوانە بوون و ناویان ( حەمە و ئەحە ) بوو . ڕۆژێک پێی ووتن: یەکی سەرچەفێکی سپی بدەن بەسەرتان و خۆتان بکەن بە مەلایکەت، بچن تۆزێک نەسیحەتی کاک جەباری دراوسێ درێژه‌ ...
واز لە دوڕوویی بهێنن.. _ تەماشاکەن خەڵکینە، ئێمە داوامان کردوە موچەی موچەخۆران بخرێتەسەر بەغدا، لەبەرامبەردا تۆمەتبارمان دەکەن بە خیانەت و خۆفرۆشی. _ بەڵام خۆیان دووساڵە لە بەغ درێژه‌ ...
چۆن ئەزانی؟ –چۆن ئەزانی باوکت و دایکت بەینیان باش بووە؟ +چونکە ئێستا کەم کەم دێنە فەیسبووک ** –چۆنت زانی کۆبوونەوەکە ھیچی لێ سەوز نابێ؟ +چونکە زەردەکەی تیا نەبوو ** –چ درێژه‌ ...
ژماره‌ی بابه‌ت
مافەکان پارێزراوە بۆ مالمۆکورد
میوانی سه‌رهێڵ:   513
کۆی سه‌ردان:   20205638